Velayet; ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve malvarlığının yönetimi konusunda anne ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Evlilik devam ederken velayet kural olarak anne ve baba tarafından birlikte kullanılır; boşanma hâlinde ise mahkeme velayetin kimde kalacağına karar verir.
Velayet Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Velayete ilişkin talepler aile mahkemesinde görülür. Boşanma davası içinde velayet talebi kendiliğinden incelenir; boşanma kesinleştikten sonra koşulların değişmesi hâlinde ise ayrı bir velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. Dava, davalının yerleşim yeri aile mahkemesinde açılır.
Dava dilekçesinde; çocuğun yaşı, mevcut yaşam düzeni, tarafların çalışma ve barınma koşulları gibi somut bilgilerin açıkça ortaya konması, sürecin sağlıklı ilerlemesi bakımından önemlidir.
Mahkeme Neyi Ölçüt Alır?
Velayet düzenlemesinde tek ve mutlak ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşını, anne-baba ile kurduğu bağı, tarafların çocuğa sunabileceği ortamı ve gerektiğinde idrak çağındaki çocuğun kendi görüşünü dikkate alır. Çoğu dosyada pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlarca sosyal inceleme raporu hazırlanır.
Velayet kendisine verilmeyen taraf ile çocuk arasında kişisel ilişki (görüş günleri) düzenlenir ve bu taraf, gücü oranında iştirak nafakası öder.
Sürece İlişkin Genel Notlar
Velayet kararları kesin hüküm oluşturmaz; koşullar önemli ölçüde değişirse velayetin değiştirilmesi her zaman istenebilir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirildiğinden, bu yazıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve güncel mevzuat değişiklikleri karşısında bağlayıcı değildir.